BİLİŞİM SÖZLÜK;
ACD (Automatic
Call Distribution) :Otomatik Çağrı Dağıtımı.
Gelen çağrıları merkezi ofisten farklı
yerlerdeki çalışanlara yönlendiren cihaz veya
servis.
Active matrix (Aktif matriks) :
Taşınabilir bilgisayarların sıvı
kristal ekranlarında kullanılan teknoloji, TFT
olarak da bilinir. Pasif matris
(çift taramalı - dual scan) ekranlara göre daha
geniş bir açıdan iyi görüntü
sağlar.
Adapter (adaptör) : Bir donanım veya
elektronik parçanın başka bir
donanım veya elektronik parçaya, herhangi bir
fonksiyon kaybına yol açmadan
bağlanabilmesini sağlayan cihaz.
Add-in : Ana programa eklenebilen ek
yardımcı yazılımlar için kullanılır.
Add-on : Bir bilgisayarın kapasitesini
artırmak için takılan bir
donanım birimi olabileceği gibi, ana yazılımın
özelliklerini artıran yardımcı
bir yazılım da olabilir.
ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line)
: Asimetrik Sayısal Abone Hattı.
Varolan telefon hatları üzerinden yüksek bant
genişliğinde sayısal
verilerin iletilmesini sağlayan teknoloji.
Çevirmeli telefon servislerinden
farklı olarak sürekli bir bağlantı sağlar. ADSL,
aynı hat üzerinden
analog (ses) bilgilerin iletilmesine de izin
verir.
Agent : Ajan. Internet'te bilgi toplayan
bir program. Sizin olmadığınız
zamanlarda da bazı servisleri periyodik olarak
yerine getirebilir. Verdiğiniz
parametrelere göre ilgilendiğiniz bilgileri
toplar, bunları günlük veya
belirlediğiniz periyotlarda size sunar.
AGP (Accelerated Graphics Port) : Üç
boyutlu grafiklerin sıradan
PC'lerde gösterilmesini sağlayan bir arabirim
spesifikasyonu. Intel tarafindan
geliştirildi.
Algorithm : Bir sorunu çözmek için
belirlenmiş kurallar veya işlemler.
Analog : Analog teknoloji, belirli bir
frekansdaki alternatif
elektromanyetik akımın, değişken frekansdaki
işaretlere veya taşıyıcı
dalgaların büyüklüğüne eklenmesi ile
gerçekleştirilen elektronik iletim.
Yayın ve telefon iletişimi analog teknoloji
kullanılarak gerçekleştirilir.
Analog-to-digital conversion (ADC) :
Analogdan sayısala dönüştürme.
Değişken (analog) bir işaretin içeriği
değişmeksizin çok seviyeli (sayısal)
bir işarete dönüştürülmesi.
Anti-virus yazılımı : Bilgisayarınızın
disklerinde bilinen veya
potansiyel virusleri arayıp bulan ve yok eden
bir program türü.
API (Application Programming Interface) :
Uygulama Programlama Arayüzü.
Diğer programlarla bilgi alışverişinde bulunan
programları yazan programcılar
tarafından kullanılır.
Applet : Küçük bir uygulama programıdır.
Java diliyle oluşturulur
ve bir HTML sayfasına yerleştirilir.
Application Layer : Uygulama Katmanı. OSI
(Open Sytems Interconnection)
referans modelinde 7. katman. E-mail, dosya
transferi ve terminal emülasyonu
gibi işlemlere servis verir.
Application Server : Uygulama Sunucusu.
Dağıtık yapıdaki bir ağda
bulunan bir bilgisayarda çalıştırılan sunucu
yazılımı. Üç katmanlı
uygulamaların bir parçasıdır. Bu üç katman:
Kullanıcı arayüzü (GUI),
uygulama sunucusu ve veritabanı sunucusudur.
Architecture : Mimari. Bilgi
teknolojilerinde, özellikle bilgisayarlarda
ve networklerde mimari, genel yapıyı, elektronik
komponentleri, bilgisayarın
iç yapısını ve işletim sistemini belirler.
ASCII : Metin dosyalarında en çok
kullanılan formattır. Bir ASCII
dosyasındaki her bir karakter, 7 haneli ikili
sayı sistemi ile gösterilirler.
Bu şekilde 128 adet karakter gösterilebilir.
Assembler : Temel bilgisayar
komutlarından oluşan ve komutları
bilgisayar işlemcisinin anlayabileceği şekilde
ikili kod durumuna çeviren
bir program.
Asynchronous : Zamanuyumsuz. Bilgisayar
programlamasında işlemlerin
birbirinden bağımsız olarak yapılabilmesidir.
İstemci/sunucu modeli kullanılarak
sunucular, pek çok istemciden gelen zamanuyumsuz
çalışma taleplerini yönetebilirler.
ATM (Asynchronous Transfer Mode) : Veriyi
53 byte'lık hücrelere bölen
ve onları sayısal işaret teknolojisini
kullanarak fiziksel bir ortam üzerinden
ileten bir anahtarlama teknolojisi. Yüksek hızlı
iletimin avantajını
kullanmak için tasarlanmıştır.
Authentication : Onaylama. Özel veya
herkese açık ağlarda, ağa bağlanan
kişinin kimliğinin tespiti için gereklidir.İşlem
şifre girilerek gerçekleştirilir.
Authorization : İzin. Sisteme giriş izni
vermek. Çok kullanıcılı
sistemlerde sistem yöneticisi, sisteme
girebilecek kişilere giriş izni ve kişilere
bağlı olarak da sistemde yapabileceği işlemler
için belirli izinler verir.
B2B
(business-to-business) : e-biz de denir.
Internet'te kurumlarla tüketiciler arasında
değil de kurumlar arasındaki ürün, servis ve
bilgi alışverişi.
Backbone : Omurga. Ağın en ağır trafiği
taşıyan parçası; bir
binanın içine, şehre veya bölgeye yayılmış olan
LAN'ları birbirine bağlar.
Backplane : Bir şasi içindeki arabirim
kartı ile veri yolları ve güç
dağıtım yolları arasındaki fiziksel bağlantılar.
Backup : Yedekleme. Ekipmanın bozulması
durumu düşünülerek dosyaların
veya veritabanının başka bir yere kopyalanması
işlemi.
Bandwidth : Bant genişliği. Bir ağ
kablosunun taşıyabileceği
maksimum veri miktarı, bps (bit per second)
birimi ile ölçülür.
Barcode : Barkod. Belirli bir ürünü,
şahsı veya yeri temsil edecek
şekilde çizgi ve boşluklardan oluşturulmuş
görüntü. Kod, sayıları ve
diğer işaretleri göstermek için dikey çubuk ve
boşluk dizilerini kullanır.
Kodları okumak için bir barkod okuyucu
kullanılır.
Baseband : Temel bant. Tek taşıyıcı
frekansın kullanıldığı
klasik bir ağ teknolojisi. Ethernet buna iyi bir
örnektir. Buna 'Narrowband'
da denir. Karşıtı 'broadband'dir.
Baud : Saniyede iletilen işaret sayısını
gösteren işaret hızı
birimi. Her bir işaret elemanı 1 bit'le
gösterilirse, baud yerine bps (bit
per second - saniyedeki bit sayısı) de
kullanılabilir.
Benchmark : 1) Bir ürünün veya sistemin
ölçüldüğü şartlar.
2) Belirli bir işletim sistemini veya uygulamayı
ölçmek için özel
olarak tasarlanmış bir program. 3)
Kullanıcıların iyi tanıdıkları
bir ürünle daha yeni bir ürünün kıyaslanması. 4)
Bir ürünün karşılaması
gereken performans kriterleri dizisi.
Beta test : Yazılım geliştirmede yazılım
testinin ikinci aşamasıdır.
Ürün piyasaya çıkmadan önceki testleri içerir.
İlk aşama alpha testidir.
Beta version : Beta testi aşamasındaki
yazılımın testçilere dağıtılan
sürümü.
Binary : Bilgisayarların verileri
gösterirken kullandıkları ikili sayı
sistemi. Sadece 0 ve 1 sayılarını içerir.
Binary file : Metin dışındaki bilgi
formatlarını (grafik, ses,
elektronik tablo vs.) içeren dosya. Bir metin
dosyası değildir. Bilgisayarın
anlayacağı bir şekilde bit'lerden oluşmuş bir
dosyadır.
BIOS (Basic Input/Output System) :
Bilgisayar açıldıktan sonra
sistemin çalışmaya başlaması için işlemci
tarafından kullanılan
program. Bilgisayarın işletim sistemi ile sabit
disk, klavye ve mouse gibi
cihazlar arasındaki veri akışını yönetir.
Bit : Verinin en küçük birimidir. Tek bir
ikili değere sahiptir, ya 0'dır
ya da 1.
Bitmap : Bir görüntü alanını ve her bir
pikselin rengini belirler.
GIF ve JPEG, bitmap içeren grafik görüntü dosya
tipine iyi birer örnektir.
Bit rate : Bit hızı. Sayısal iletişimde,
bir iletişim ağının
belirli bir noktasından saniyede geçen bit
sayısını gösterir. Veri
transfer hızı da denir.
Bluetooth : Mobil telefonların,
bilgisayarların ve diğer mobil cihazların
birbirleriyle, ev ve işyerlerindeki kısa dalga
kablosuz bağlantıları
kullanan telefon ve bilgisayarlarla kolaylıkla
bağlantı kurabilmelerini sağlayan
spesifikasyon.
Boolean logic : Bilgisayardaki veriyi
sorgulamak için AND, OR veya NOT
gibi terimler kullanılan sistem.
Boot : Bir bilgisayarı boot etmek,
bilgisayarın belleğine işletim
sistemini yüklemektir. Sistem yüklendiğinde,
artık bilgisayar kullanıcının
herhangi bir uygulamayı çalıştırması için hazır
durumdadır.
Bps (Bits per second) : Saniyede bit
sayısı. Bir modemin veri iletim hızıdır.
Bridge : Köprü. İletişim ağlarında, aynı
protokolu (örneğin
Ethernet veya Token Ring) kullanan yerel alan
ağlarını birbirine bağlamak için
kullanılan ürün.
Broadband : Tek bir iletişim ortamında
birden fazla veri kanalı sağlayan
iletişimi gösterir.
Broadcast : Yayın. Genelde birşeyi bütün
yönlere aynı anda yöneltme
anlamındadır. Radyo veya televizyon yayını,
alıcısını doğru işaret
kanalına ayarlayan herkesin alabileceği radyo
dalgaları üzerinden yapılan
bir iletimdir. Bazen bütün üyelere gönderilen
e-mail'ler için de kullanılır.
İletişimde bir ağ üzerindeki bütün noktalara
veri paketi gönderimi için
kullanılır.
Broadcast adress : Yayın adresi. Bütün
istasyonlara bir mesaj gönderimi
için ayrılmış özel adres.
Broadcast domain : Yayın alanı. İletişim
alanında, topluluk içindeki
bir cihazdan çıkan yayını alacak olan bütün
cihazlar topluluğu için
kullanılır. Yayın alanı genellikle router'larla
sınırlanır, çünkü
router'lar yayını geçirmezler.
Broadcast Storm : Yayın fırtınası. Pek
çok yayının bütün ağ bölümlerine
aynı anda gönderilmesi şeklindeki istenmeyen bir
ağ durumu. Bir yayın fırtınası
ağın bant genişliğinin büyük bir bölümünü işgal
eder ve ağın devre
dışı kalmasına neden olabilir.
Browser : Web'de yayınlanan bilgiyi
aramak için kullanılan bir yazılım
paketi; en çok kullanılanları Microsoft Internet
Explorer ve Netscape'dir.
Buffer : Tampon. Donanım cihazları ile
farklı hızlarda çalışan
veya farklı öncelikleri olan programlar
tarafından paylaşılan bir veri alanıdır.
Tampon, her cihazın veya işlemin diğerini
engellemeden çalışmasını sağlar.
İletişimde, iletilen verinin tutulduğu depolama
alanı için kullanılır.
Tampon, ağ cihazları arasındaki işlem hızı
farklılıklarını ortadan
kaldırmak için kullanılır.
Bug : Hata. Bilgisayar teknolojisinde,
bir programdaki kodlama hatasını
gösterir.
Burst : Aralıklı bir işlem sırasında
belirli bir miktarda verinin alınması
ve gönderilmesidir.
Bus : Bir bilgisayar parçasından
diğerlerine gönderilen işaretlerin
üzerinden geçtiği, kablolardan veya diğer
ortamlardan oluşan fiziksel işaret
yolu.
Business intelligence : Kurumsal
bilgisayar kullanıcılarının daha iyi
karar vermelerine yardımcı olmak için, veriyi
toplamak, depolamak, analiz
etmek ve ona erişim sağlamak için kullanılan
uygulama ve teknoloji
kategorisi. Business intelligence uygulamaları,
karar destek, sorgu ve
raporlama, OLAP (online analytical processing),
istatistik analizi, tahmin ve
veri arama uygulamalarını içerir.
Byte : Pek çok bilgisayar sisteminde
sekiz bit'in oluşturduğu bir
bilgi birimi olarak kullanılır. Çoğunlukla bir
karakteri gösteren bir
birimdir (örneğin, "g", "5" veya "?").
Convergence :
1) Bilgi işlem teknolojisinde, kişisel
bilgisayarın, iletişimin ve televizyonun
birleştirilip herkesin kullabileceği
seviyeye getirilmesi. 2) İletişim
teknolojisinde, ağ topolojisinde yapılan
değişikliği kabul etmek için özel bir
yönlendirme protokolü çalıştıran
bir grup ağ cihazının hızı ve özellikleri.
Cookie : Bir Web sitesinin sabit
diskinize yerleştirdiği bilgi. Daha
sonra tekrar o siteyi ziyaret ettiğinizde bu
bilgi sayesinde sizi hatırlayacaktır.
Core router : Paket anahtarlamalı yıldız
topolojisinde omurganın bir
parçası olan router. Çevredeki ağlardan diğer
ağlara giden trafiğin tümünün
üzerinden geçeceği tek kanaldır.
Cpi (characters per inch) : İnç başına
basılan karakter sayısı.
Sabit genişlikteki fontlar için kullanılır.
Değişken genişlikteki fontlar
ortalama bir cpi değerine sahiptir.
Cps (characters per second) : Nokta
vuruşlu yazıcıların saniyede bastıkları
karakter sayısı.
CPU (Central Processing Unit) : Merkezi
İşlem Birimi. Bilgisayar
programlarının komutlarını işleyen merkezi birim
olan işlemci veya mikroişlemci
için eskiden kullanılan bir deyim.
CRM (Customer Relationship Management) :
Müşteri İlişkileri Yönetimi.
Kurumların müşteri ilişkilerini düzenli bir
şekilde yürütmelerine yardımcı
olan yazılım ve metodolojiler için kullanılan
terim.
CRT (Cathode Ray Tube) : Görüntülerin
elektron ışınlarının
fosforlu yüzeyine düşmesi ile oluştuğu özel bir
tüp. Pek çok bilgisayar
monitöründe kullanılır.
CSU/DSU (Channel Service Unit/Digital Service
Unit) : Kanal Servis
Birimi/Sayısal Servis Birimi. Yerel alan
ağlarında (LAN) kullanılan sayısal
veri çatılarını, geniş alan ağı (WAN) çatılarına
veya tersine dönüştüren
modem boyutundaki bir cihaz.
CTI (Computer telephony integration) :
Bilgisayar ve telefon ağlarının
bir arada çalışmalarını sağlayan yazılım.
Çağrıya özel verileri sağlamak
için daha çok çağrı merkezlerinde kullanılır.
Cursor : İmleç. Kullanıcının metni
gireceği yeri ekranda gösteren
işaret.
Data mining :
Veri arama. Daha önce bulunmayan
ilişkileri ortaya çıkarabilmek için yapılan veri
analizi.
Data rate : Veri hızı. Belirli bir sürede
bir yerden başka bir yere
iletilen sayısal veri miktarı.
Data warehouse : Veri ambarı. Bir kurumun
çeşitli kaynaklarından
gelen verilerin tamamının veya önemli
kısımlarının toplandığı depolama
alanı. Çeşitli uygulamalardan ve kaynaklardan
alınan veriler veri ambarındaki
bir veritabanında tutulacak şekilde
düzenlenirler ve analitik uygulamalar
tarafından kullanılmak veya kullanıcı sorguları
için hazır hale
getirilirler.
Database : Veritabanı. Kolayca
erişilebilecek, yönetilebilecek ve
güncellenebilecek
şekilde düzenlenmiş olan bir veri topluluğu. Bir
veritabanı, satış işlemleri,
ürün bilgileri, stoklar ve müşteri bilgileri ile
ilgili kayıtları barındırır.
Database management system : Veritabanı
yönetim sistemi. Bir veya
birden fazla kullanıcının bir veritabanına bilgi
girmesine veya veritabanındaki
bilgilere erişmesine izin veren bir program.
Debugging : Bir bilgisayar programındaki
hataların bulunup düzeltilmesi
işlemi.
Decission support system : Karar destek
sistemi. Kullanıcıların iş
kararlarını daha kolay verebilmesi için verileri
analiz eden ve sonuçları
kullanıcıya sunan bir uygulama.
Decryption : Başkalarının okumasını
engellemek amacıyla şifrelenen
bilgilerin tekrar eski formatına dönüştürülmesi.
Dedicated line : Özel hat. Bir
kullanıcının veya kurumun günün 24
saati kullanımına hazır olan, iki nokta
arasındaki iletişim hattı.
Default : Kullanıcı bir ayar
parametresini veya herhangi bir değeri
belirlemediği zaman, uygulamanın kullandığı daha
önceden belirlenmiş
sabit bir değer veya ayar parametresi.
Delay : 1) Kullanıcının başlattığı bir
işlemle, işleme
karşılık aldığı ilk yanıt arasında geçen süre.
2) Belirli bir
kaynaktan gönderilen bir veri paketinin belirli
bir yol üzerinden hedefe ulaşması
için gereken süre.
Demodulation : Modüle edilmiş bir
işaretin eski durumuna dönüştürülmesi
işlemi. Modemler bu işlemi, analog bir işareti
orijinal haline (sayısal) dönüştürmek
için uygularlar.
Denial of service attack : Internet'te,
belirli servisleri almakta olan
kullanıcıların bu servisleri alamama durumuna
getirilmeleri. Danial of
service (DoS) attack, bir bilgisayar
sistemindeki dosyalara ve programlara da
zarar verebilir.
Destination adress : Hedef adres. Ağ
üzerinde veriyi alan bir cihazın
adresi.
Device driver : Cihaz sürücü. Bilgisayara
takılmış belirli tipteki
bir cihazı kontrol eden program. Cihaz
sürücüler, yazıcılar, ekranlar,
CD-ROM okuyucular ve disket sürücü gibi cihazlar
için kullanılırlar.
Dial-up : Pek çok kullanıcının bir çok
hatta sahip bir sistem üzerinden
kurdukları telefon bağlantısı. Sınırlı bir süre
için sürdürülür.
Alternatifi, sürekli bir bağlantı sağlayan
kiralık hat bağlantısıdır.
Dial-up line : Bir telefon ağını
kullanarak anahtarlamalı devre bağlantısı
yoluyla kurulmuş iletişim hattı.
Digital audio tape (DAT) : Sayısal ses
bantı. Profesyonel çalışmalarda
sesin sayısal olarak kaydedilmesi için
kullanılan teknik ve kayıt ortamı.
Digital signal processing (DSP) : Sayısal
işaret işleme. Sayısal
iletişimin doğruluğunu ve sürekliliğini sağlamak
için kullanılan çeşitli
teknolojiler.
Digital signature : Sayısal imza. Bir
mesajı göndereni veya bir dokümanı
hazırlayanı tespit etmek için kullanılan
elektronik imza.
Directory : Dizin. 1) Internet'te, konu
başlıklarının ve alt
başlıklarının düzenli bir şekilde sunulduğu
kılavuz. Bunlardan en çok
bilineni Yahoo'dur. 2) Bilgisayarda, birbirine
bağlı dosyaların diğerlerinden
ayırdedilebilmesi için bir isim verilerek
tutuldukları klasörlerden oluşan
yapı.
Directory services : Dizin servisleri.
Servis sağlayıcıların ağ
cihazlarını konumlandırmalarına yardımcı olan
servisler.
Docking station : Taşınabilir
bilgisayarların masaüstü bilgisayar
gibi çalışmalarına izin verecek şekilde
bağlantılar sağlayan bir donanım
parçası. Docking station'lar ağ kartı da
içerirler, böylece taşınabilir
bilgisayarları ağa bağlarlar.
Domain : Alan. Bir isimle belirlenen
bilgi alanı. Internet'te ağ
adresleri dizisini içerir.
Domain name system (DNS) : Alan ismi
sistemi. İsimlerin IP (Internet
Protocol) adreslerine dönüştürülme yolu.
Download : İndirme. Bir dosyanın bir
bilgisayardan diğerine
iletilmesi. Internet'te bir kullanıcının bir Web
sitesinde bulunan bir dosyayı
kendi bilgisayarına alması.
DRAM : Bilgisayarlarda kullanılan bir
bellek türü. Depolama hücrelerindeki
bilgilerin sürekli yenilenmesini gerektirir.
DSL (Digital Subscribe Line) : Normal
telefon hatları üzerinden
verilerin yüksek bant genişliklerinde
iletilmesini sağlayan teknoloji.
Dynamic HTML : HTML'in önceki sürümüne
göre daha gösterişli ve daha
interaktif Web siteleri yaratılmasına izin
veriyor, yeni programlama olanakları
sunuyor.
E-business :
e-iş. İşlerin Internet üzerinde
yönetimi. Sadece mal alım satımını değil,
müşterilere servis vermeyi ve
iş ortakları ile birlikte çalışmayı da kapsar.
E-commerce : Elektronik ticaret. Internet
üzerinden servis ve mal alım
satımı işlemleri.
Edge router : ATM ağlarında kullanılan
bir terim. Yerel ağlar ile ATM
omurga ağı arasında veri yönlendirmesini
sağlayan ağ cihazıdır.
EDI (Electronic Data Interchange) :
Elektronik veri değişimi. Veri alış
verişi için standart bir format. Daha çok iş
dokümanlarının transferinde
kullanılır.
EEPROM : Sadece okunabilen, ancak
üzerindeki bilgiler silinip yeniden yüklenebilen
bir bellek türü.
E-mail : e-posta. İletişim kanalları
kullanılarak bilgisayar üzerinden
mesaj alışverişi. E-posta mesajları genel olarak
metin formatındadır.
Ancak grafik veya başka veri tiplerini
mesajınıza iliştirip gönderebilirsiniz.
Encoder : Sayısal ses teknolojisinde, wav
ses dosyalarını MP3 dosya
formatına dönüştüren program.
Encryption : Veriyi, istenmeyen kişilerin
anlayamayacakları bir biçime
sokan özel bir algoritmanın uygulanması.
Enterprise : Bilgisayar kullanan
organizasyonlar için kullanılır.
Pratik kullanımında daha çok büyük kurumları
gösterir.
Enterprise network : Kurumsal ağ. Bir
kurumun ana noktalarını birbirine
bağlayan ağ. WAN'dan farkı, kurumun kendi özel
bir ağ olmasıdır.
Entity : Varlık. İletişim alanında genel
olarak yönetilebilen bir ağ
cihazını gösterir.
EPROM : Silinebilen programlanabilir
bellek. Üzerindeki program silinip
yeniden yüklenebilir.
ERP (Enterprise Resource Planning) :
Üretim yapan veya diğer iş
alanlarında çalışan kurumların iş birimlerini
yönetmelerine yardımcı
olan çok modüllü bir uygulama. Yönetilebilen iş
birimleri arasında üretim
planlama, satın alma, yedek parça stoğu, sipariş
izleme gibi birimler
bulunabiliyor. ERP uygulaması, finans ve insan
kaynakları modüllerini de içerir.
Sistem çoğunlukla bir veritabanı ile entegre bir
biçimde kullanılır.
Ethernet : En çok kullanılan yerel alan
ağı
teknolojisi.
Extranet : Bir intranet'e sahipseniz,
müşterilerin, tedarikçilerin ve
diğer önemli kişilerin ihtiyaçları olduğu
alanlara güvenli bir şekilde
erişmelerini sağlayarak, onun bir kısmını bir
extranet haline dönüştürebilirsiniz.
FAQ (Frequently
asked questions) : Sıkça sorulan sorular.
Internet'in
bir özelliği haline geldi. Internet üzerinde
çeşitli konularda sık sorulan
sorulara verilen yanıtları içeren pek çok FAQ
bölümü bulabilirsiniz.
Fast Ethernet : IEEE 802.3u
spesifikasyonuna dayanan Fast Ethernet,
10BaseT Ethernet spesifikasyonuna göre 10 kat
fazla hız sağlar. Ayrıca çatı
formatı, MAC mekanizmaları ve MTU gibi
özellikleri de korur. Teorik olarak çıkış
hızı toplam 100 Mbps'i bulur.
Fault management : Hata yönetimi. OSI
tarafından belirlenen ağ yönetiminin
beş kategorisinden biri. Ağ hatalarının
bulunmasını ve kontrol edilmesini
sağlar.
FDDI (Fiber Distributed Data Interface) :
200 km'yi geçmeyen yerel ağlarda,
fiber optik hatlar kullanılarak veri iletişim
yolları kurulmasını
belirleyen standart.
Fiber optic : cam, plastik kablo veya
fiber üzerinde iletişimin ışık
darbeleri ile yapılmasını sağlayan teknoloji ve
ortam.
Fibre Channel : Fiber Kanal. Bilgisayar
cihazları arasında 1 Gbps hızında
iletişim kurulmasını sağlayan teknoloji.
Çoğunlukla sunucularla depolama
cihazları arasında veya depolama cihazlarının
kendi aralarındaki iletişim
için kullanılır.
File allocation table (FAT) : Dosya yeri
tablosu. Bir sabit diskte
saklanan dosyaların haritasını tutar. Diske
kaydedilen dosyalar cluster'larda
(diskin temel birimi) tutulurlar, bunların da
yan yana olması gerekmez. İşletim
sistemi dosyanın kaydedildiği cluster'ları bu
tabloya bakarak öğrenir ve
bulur.
Gateway :
Geçit. Bir ağa giriş noktası.
GB (gigabyte) : 1 milyar byte civarında
bir depolama alanını gösterir.
Gbps : Saniyede 1 milyar bit. Veri iletim
ortamının bant genişliği ölçüsü.
Geographic information system (GIS) :
Coğrafi Bilgi Sistemi. Harita
bilgisi verilerinin alınıp analiz edilmesini
sağlar. Hava tahmini, satış
analizi ve nüfus tahmini gibi alanlarda
kullanılır.
GHz : 1 milyar hertz. Alternatif akım
veya elektromanyetik dalga frekans
ölçüsü. Bilgisayarlarda işlemcinin saat hızını
gösterir.
Gigabit : 1 milyar bit. İki iletişim
noktası arasında saniyede
iletilen bit sayısının ölçüsü olarak kullanılır.
Gigabit Ethernet : 1 Gbps hız sağlayan
bir yerel ağ standardı. Çoğunlukla
ağ omurgalarında kullanılır.
Global Positioning System : Küresel
Konumlandırma Sistemi. Dünya etrafında
bir yörünge izleyen 24 uydu yoluyla dünya
üzerindeki çok küçük şeylerin
bile yerini belirlemeyi mümkün kılan sistem.
Doğruluk derecesi 10 ile 100 m
arasında bir farkla değişiyor.
GPRS (General Packet Radio Service) :
Paketlere dayalı bir kablosuz
iletişim sistemi. Mobil telefon ve bilgisayar
kullanıcılarına 56 ile 114
Kbps'lik hızlar arasında Internet'e sürekli
bağlanma olanağı sağlıyor.
Graphics accelerator : Grafik
hızlandırıcı. Bilgisayar ekranındaki görüntüyü
sürekli yenileyen bir bilgisayar programının
yüklenebildiği bilgisayar parçası,
video kartına takılan bir yonga seti.
Bilgisayarın grafik gösterim hızını
artırarak bazı efektlerin kullanılmasını mümkün
kılıyor.
Groupware : Farklı yerlerde çalışan
insanların bir arada çalışmalarına
yardımcı olan programlar. Bu tip yazılımların
sağladığı servisler arasında
ajanda paylaşımı, bir yazı üzerinde ortak
çalışma, e-posta idaresi,
paylaşılan veritabanına erişim ve elektronik
toplantılar gibi servisler
bulunuyor.
GSM (Global System for Mobile communication)
: Avrupa'da yaygın olarak
kullanılan sayısal bir mobil telefon sistemi.
900 veya 1800 MHz hızlarında
çalışıyor.
GUI (Graphical User Interface) : Grafik
Kullanıcı Arayüzü. Bugünün
önde gelen işletim sistemlerinin kullanıcılara
sundukları arayüz.
Hacker :
Aslında
akıllı programcı anlamına gelen bir terim, ancak
günümüzde Internet üzerinden
bilgisayar sistemlerini çökertmeye çalışan kötü
niyetli programcılar için
kullanılıyor.
Half-duplex : Veri iletiminin tek bir
taşıyıcı üzerinden iki yönde
ancak farklı zamanlarda yapıldığı durum.
Handshake/handshaking : El sıkışma,
anlaşma. Telefon iletişiminde
iki modem, bağlantı sırasında hangi protokolün
kullanacağı konusunda
bilgi alışverişinde bulunur ve anlaşırlar.
Header : Başlık. 1) Bir dokümanın ekranda
görüntülendiğinde
veya yazıcıdan çıkarıldığında, başında yer alan
yazı ve görüntü
kombinasyonundan oluşan başlık. 2) E-posta'da,
e-posta'nın geldiği
yeri, adresi, diğer alıcıları, mesaj önceliği
seviyesini ve diğer
bilgileri gösteren e-posta'nın bir parçası. 3)
Bir bilgisayar dosyasında,
dosyanın içeriğinden önce gelen, içeriğin
uzunluğunu ve dosyanın diğer
özelliklerini gösteren bölüm. 4) Bir ağ iletim
biriminde, veri veya
kontrol işaretlerinden önce gelir, dosya veya
iletim birimi hakkında, uzunluk
ve bağlı bulunan başka dosya veya iletim birimi
olup olmadığı gibi
bilgileri içerir.
Hertz (Hz) : Saniyedeki çevrim sayısını
gösteren frekans birimidir.
Evlerde kullandığımız elektrik 50 Hz'dir. Ancak
iletişim daha yüksek
frekanslarda yapıldığından kilohertz (KHz) veya
megahertz (MHz) mertebesinde
değerler kullanılır.
Heterogeneous : Heterojen, tek biçimli
olmayan. Bütünü oluşturan parçaların
farklılığını gösterir. Çoğunlukla, farklı
üreticilerin parçalarının
bir arada çalıştırılmasıyla oluşturulan ağlar
için kullanılır.
I/O
(input/output) : Bir bilgisayarla veri
alışverişinde kullanılan herhangi
bir işlemi, programı veya cihazı tanımlar. Tipik
I/O cihazları arasında
yazıcılar, sabit diskler, klavyeler ve mouse'lar
yer alırlar.
Icon : 1) Bilgisayarın grafik kullanıcı
arabiriminde bir
uygulamayı veya bir özelliği gösteren resim. 2)
Web sayfasında bir
konuyu veya başka bir web sayfasını gösteren
grafik görüntü.
IGMP (Internet Group Management Protocol) :
Multicast grup üyelerini komşu
multicast router'a rapor etmek için IP host'lar
tarafından kullanılır.
Router'lar bu bilgiyi, multimedya ortamındaki
trafiği sınırlayarak yerel ağ
bant genişliğini korumak için kullanabilirler.
Imaging : Görüntüleme. Görüntülerin
alınması, saklanması, yönetilmesi
ve gösterilmesi.
Infrastructure : Altyapı. Bilgisayarları
ve kullanıcıları birbirine
bağlamak için kullanılan donanımlar. Telefon
hatları, kablolu televizyon
hatları, uydular ve antenler dahil olmak üzere
tüm iletim ortamı,
router'lar, tekrarlayıcılar ve iletim yollarını
kontrol eden diğer cihazlar
altyapıyı oluşturur. Ayrıca iletilen işaretlerin
alınması, gönderilmesi
ve yönetilmesi için kullanılan yazılımlar da
altyapı elemanı sayılırlar.
Interface : Arabirim, arayüz. 1)
Kullanıcı arayüzü, kullanıcının bir
program veya bilgisayarı kullanması için çeşitli
araçlar sağlayan bir
programdır. Grafik kullanıcı arabirimi bu
iletişimi sağlamak için
resimlere dayalı bir yapı sunar. 2) Programlama
arayüzü, programcının
kullanması için bir program veya programlama
dili tarafından sağlanan
komutlar ve veriler. 3) Bir cihazın başka bir
cihaza veya bir konnektöre
bağlanmasını sağlayan donanım parçası.
Internet : Dünyadaki bilgisayarların
birbirine bağlanmasını sağlayan,
bilgisayarlar, router'lar ve kablo
bağlantılarından oluşan global ağ.
Internet telephony : Ses, faks ve diğer
bilgilerin elektronik ortamda
iletilmesini sağlayan telefon teknolojisi.
Klasik telefon ağlarının yerine
Internet altyapısını kullanır.
Internetwork : Router'lar ve diğer
cihazlarla birbirine bağlanmış ve
tek bir ağ gibi çalışan ağlar topluluğu.
Interoperability : Farklı üreticiler
tarafından üretilmiş ekipmanların,
bir ağ üzerinde birbiri ile başarılı bir şekilde
iletişim kurabilmesi.
Interrupt : Kesme. Bilgisayarın
çalışmasını durdurmak için,
bilgisayara bağlı bir cihazdan veya
bilgisayardaki bir programdan gelen işaret.
Durma işaretini alan bilgisayar ya çalıştırdığı
programa devam eder veya
başka bir program çalıştırmaya başlar.
Intranet : Kullanıcıları birbirine
bağlamak için Internet'le aynı
teknolojiyi kullanan dahili bir ağ, ortak bir
arayüz sağlamak için daha çok
browser'lar kullanılır.
IP (Internet Protocol) : Internet'e
bağlanan bilgisayarlar için bir
standart. Internet erişimine sahip olan bütün
bilgisayarlara, noktalarla
birbirinden ayrılan dört rakam grubundan oluşmuş
tek bir adres verilir.
IP adress : TCP/IP protokolü kullanan
bilgisayarlara verilen 32 bit
adres.
IP multicast : Bir kaynaktan pek çok
hedefe veya birden fazla kaynaktan
pek çok hedefe yayınlanan IP trafiğinin
yönlendirilme tekniği.
IPv6 : IPv4'ün yerini alacak olan yeni IP
sürümü. Bu sayede IP
adresleri 32 bit'ten 128 bit'e çıkıyor.
ISDN (Integrated Services Digital Network) :
Varolan herkese açık
anahtarlı telefon ağı üzerinde veri işaretlerini
göndermek, ses ve videoyu
sayısallaştırmak için kullanılan bir iletişim
standardı.
ISO (International Organization for
Standardization) : 1946'da kurulmuş,
standartların oluşturulması için çalışan kurum.
ISO, popüler bir ağ
referans modeli olan OSI referans modelini
geliştirdi.
ISP (Internet Service Provider ) :
Internet Servis Sağlayıcısı - ISS.
Internet erişimi sağlayan şirket. Gittikçe artan
oranda telefon ağı operatörü
ISS olarak çalışmakta.
ITU-T (International Telecommunication Union
Telecommunication Standardization Sector) :
İletişim teknolojileri için uluslararası
standartları oluşturan kurum.
JavaBeans :
Sun Microsystems'in nesne yönelimli programlama
arayüzü. Ağ üzerinde
veya ana işletim sistemi platformunda
yayabileceğiniz, yeniden kullanılabilen
uygulamalar veya komponent denen program
parçaları oluşturmanızı sağlar.
JavaScript : Netscape'in programlama
dili. Microsoft'un Visual Basic'ine,
Sun'ın tcl'ine, Unix'deki Perl'e ve IBM'in
REXX'ine benzer özelliklere
sahiptir. Genellikle script dillerinin kullanımı
ve kod üretimi, yapısal
veya C++ gibi derlenen dillere göre daha
kolaydır.
Jini : Sun'ın ortaya attığı "anında
networking" mimarisi.
Jini'yi kullanarak yazıcıları, depolama
cihazlarını, hoparlörleri veya
herhangi bir cihazı doğrudan ağa
bağlayabilirsiniz.
JPEG : Bazı sıkıştırma özellikleri
seçilerek yaratılan grafik
formatı.
Junk e-mail (spam e-mail) : Internet
üzerinde toplu olarak gönderilen
istenmeyen e-postalar.
KB (kilobyte) :
Bilgisayar belleği veya depolama alanı için ölçü
birimi.
1 KB yaklaşık bin byte'dır (1.024 byte).
Kbps (kilobits per second) : Veri iletim
ortamında bant genişliği ölçüsü,
saniyede geçen kilobit sayısı. Daha yüksek bant
genişlikleri megabit'lerle
ve gigabit'lerle ölçülür.
KHz (kilo Hertz) : 1.000 Hertz. İşaret
bant genişliği ölçüsü
olarak kullanılır. Analog işaretlerin yanı sıra
sayısal işaretler için
de kullanılır. KHz'ler mertebesindeki bir
sayısal işaret bant genişliği
bps mertebesinde veri hızlarına karşılık düşer.
Kilobit : 1.000 bit. Veri iletişiminde,
iki iletişim noktası arasında
saniyede iletilen veri miktarını gösterir, Kbps.
Kiosk : Bilgi teknolojisinde, sokaktaki
insana bilgi vermek için kullanılan
cihazlardır (bir bilgisayar ve ekrandan oluşur).
Türkçe kökenli bir
kelimedir. Bazı şirketler multimedya kiosk'ler
üretiyorlar. Bunlar bilgiyi
dokumatik ekran, ses ve video ile birlikte
veriyorlar.
Knowledge management : Bilgi yönetimi.
Son dönemlerde ortaya çıkan
bir kavram. Bilginin toplanmasını,
düzenlenmesini, paylaşılmasını ve
analiz edilmesini ifade ediyor.
LANswitch :
Yerel alan ağı anahtarı. Ağ bölümleri arasında
veri
paketlerini ileten yüksek hızlı anahtar. Pek çok
LAN anahtarı, MAC (Media
Access Control) adreslerine dayanan trafiği
iletirler.
Laser (light amplification by stimulated
emission radiation) : Uyarılmış
radyasyon yayımı ile arttırılmış ışık. Veriyi
taşımak için, modüle
edilmiş darbeler üreten dar bir ışık hüzmesi
yaratabilen cihaz.
Leased line : Kiralık hat. Telekom
taşıyıcı şirket tarafından bir
müşteri için ayrılmış özel hat. Anahtarlamalı
hat veya dial-up hattın
karşıtı olarak kullanılır.
Legacy : Şu anki teknolojiye önceki
dillerden, platformlardan ve
tekniklerden kalan veri ve uygulamalar. Bazı
büyük kurumlarda kritik iş görevlerini
yerine getiren eski uygulama ve veritabanları
hala kullanılmaktadır.
Link : 1) Internet'te, bir kelime, resim
veya bilgiden bir başkasına
yapılan bağlantı. 2) İletişimde, alıcı ve verici
arasındaki bir
devre veya iletim yolu ile bunlara ilişkin
ekipmanları içeren kanal.
Linux : PC kullanıcılarına ücretsiz veya
ucuz bir işletim sistemi sağlamayı
hedefleyen Unix benzeri bir işletim sistemi.
Çekirdeği, Finlandiya'da
Helsinki Üniversitesi'nde Linus Torvalds
tarafından geliştirildi.
Load balancing : Yük dengeleme. Bir
router'ın, trafiği hedef adrese
aynı uzaklıkta olan tüm ağ port'larına dağıtması
özelliği. Ağ bant
genişliğinin verimli kullanılabilmesi için
önemlidir.
Logical channel : Mantıksal kanal. İki
veya daha fazla ağ noktası
arasında özel olmayan, paket anahtarlamalı veri
iletim yolu. Paket
anahtarlama, bir fiziksel kanal üzerinde aynı
anda pek çok mantıksal kanalın
oluşturulmasına izin verir.
Logon ve login : Genel olarak bilgisayar
kullanımında, genellikle
uzaktaki bir bilgisayardaki işletim sistemine
veya uygulamaya erişmek için
kullanılan işlem. Unix işletim sisteminde login
olarak kullanılır.
Loop : Çevrim. 1) Bilgisayar
programlamasında, belirli şartlar
sağlanana kadar sürekli tekrarlanan komut
dizisidir. 2) İletişimde,
veri paketlerinin hedefe varamadığı yönlendirme
işleminde, belli bir ağ
noktası dizisi arasında işlem sürekli
tekrarlanır.
Loopback : Geri çevrim. Telefon
sistemlerinde, ağdaki hedefe gönderilen
bir test işaretidir, mesaj alındığında işaret
göndericiye döner. Çıkabilecek
herhangi bir problemin teşhisine yardımcı olur.
LU (logical unit) : IBM'in SNA'inde
(Systems Network Architecture), bir
son kullanıcıyı gösterir.
MAC(Media Access
Control) : IEEE tarafından belirlenmiş olan
iki alt veri link katmanından alttaki.
Paylaşılan
ortamlara erişimi idare eder.
MAC adress : Bir ağa bağlı her bir port
veya cihaza verilen adres. Ağdaki
diğer cihazlar, yönlendirme tablolarını ve veri
yapılarını yenilemek için
bu adresleri kullanırlar.
Mailing list : Postalama listesi. Belirli
bir konuda periyodik e-posta dağıtımı
yapılan insanların oluşturduğu liste.
Mainframe : Ana bilgisayar. IBM gibi
şirketler tarafından üretilen büyük
ölçekli bilgisayarlar için kullanılır.
Maximum rate : En yüksek hız. Sanal bir
devreden geçmesine izin
verilen maksimum veri hızı.
MB (megabyte) : Bilgisayar belleği veya
depolama alanı için kullanılan
bir ölçü. 1.048.576 byte'ı gösterir.
Mbps (megabits per second) : Veri
iletiminde bant genişliği ölçüsü.
Mean time between failure (MTBF) : Arıza
arası çalışma süresi. Bir
donanımın ne kadar güvenilir olduğunu gösteren
bir ölçü. Bu ölçü pek
çok donanım için bin hatta onbin saatler
mertebesindedir. Örneğin bir sabit
disk için bu ölçü 300 bin saat olabilir.
Media : Ortam. İletişim işaretlerinin
üzerinden geçtiği çeşitli
fiziksel ortamlar. Genel olarak ağ ortamı çift
bükümlü, koaksiyel ve fiber
optik kablolar ile atmosferden oluşur.
Media rate : Ortam hızı. Belirli bir
ortam tipi için maksimum trafik hızı.
Megabit : Veri iletişiminde 1 milyon
bit'dir.
Megahertz (MHz) : Bilgisayar
işlemcilerinin saat hızı ölçüsü
olarak kullanılır.
Message : Mesaj. 1) e-posta kullanımında,
postanın bir parçasıdır.
2) Genel olarak bilgisayar kullanımında,
bilgisayarın bir işlem, hata
veya herhangi gelişen bir şartın durumunu
kullanıcıya veya sistem operatörüne
bildirmek için gönderdiği bilgi. 3) Bazı
iletişim yöntemlerinde bir
programdan veya kullanıcıdan diğerine iletilen
bilgi veya veri birimidir. 4)
Nesne yönelimli programlamada, bir nesnenin bir
başkasından bir işlem talep
etme yolu.
Message queueing : Mesaj kuyruklama.
Programlamada, işlemlerin veriyi
bir arayüz kullanarak sistemin yönettiği mesaj
kuyruğuna alması yöntemi.
Message switching : Mesaj anahtarlama.
Mesajların ağ üzerindeki bir
noktadan diğerine aktarılmasında kullanılan
anahtarlama tekniği. Mesaj,
iletim yolu hazır olana kadar her bir noktada
bekletilir.
Metropolitan Area Network (MAN) : Yerel
alan ağından daha geniş bir bölgedeki
bilgisayar kaynakları ile kullanıcıları
birbirine bağlayan ağ. Geniş alan
ağından (WAN) daha dar bir bölgeyi kapsar.
Microcode : Mikro kod. Makine komutları
ve bir bilgisayarın temel işlemleri
arasındaki iletim katmanı. ROM'da saklanır.
Microprocessor : Bir bilgisayarın ana
işlemcisi.
Microsegmentation : Bir ağın daha küçük
parçalara bölünmesi.
Genellikle ağ cihazlarının toplam bant
genişliğini artırmak için kullanılır.
Microwave : 1-30 GHz arasındaki
elektromanyetik dalgalar. Büyük bant
genişliğine sahip işaretlerin kablosuz
iletiminde kullanılırlar.
Middleware : İki ayrı program arasında
aracılık eden herhangi bir
program için kullanılır. Genel olarak, belirli
bir veritabanına erişmek üzere
yazılmış uygulamaların başka veritabanlarına
erişmesini sağlamak için
kullanılırlar.
MIDI (Musical Instrument Digital Interface) :
Kişisel bilgisayar ses
kartları tarafından desteklenen sayısal bir
sentezleyici ile müzikleri
kaydetmek ve yeniden çalmak için tasarlanmış
protokol.
MIPS (millions of instructions per second) :
Bir işlemcinin bir saniyede
işlediği komut sayısı.
Mirror site : Ayna (kopya) site. Bir Web
sitesinin veya bir sunucudaki
dosyaların, ağ trafiğini azaltmak için başka bir
ağ sunucusuna kopyalanması.
MIS (management information systems) :
Bir kurumda iş operasyonları
hakkında bilgi sağlayan bilgisayar sistemi.
Modem (modulator-demodulator) : Bir
bilgisayardan başka bir bilgisayar
veya sayısal cihaza gidecek olan sayısal
işaretleri telefon kablosundan
gidecek şekilde analog işaret haline getiren,
gelen analog işaretleri de sayısal
işarete çeviren cihaz.
Modulation : Modülasyon. Bir elektronik
veya optik işaret taşıyıcıya
bilginin eklenmesi. Modülasyon, doğru akıma
(açma kapama şeklinde),
alternatif akıma ve optik işaretlere
uygulanabilir.
MP3 (MPEG-1 Audio Layer-3) : Orijinal ses
kalitesini koruyarak, bir ses
dizisini küçük bir dosyaya sıkıştırmak için
geliştirilen standart bir
teknoloji ve format.
MPEG (Moving Picture Experts Group) :
ISO'nin (International Organization
of Standardization) himayesinde çalışan MPEG,
sayısal video ve sayısal ses
sıkıştırma standartlarını geliştiriyor. MPEG
standartlarının her biri
farklı amaçlar için geliştiriliyor.
Multiaccess network : Ço erişimli ağ.
Birden fazla cihazın aynı anda
bağlanmasına ve iletişim kurmasına izin veren
ağ.
Multicast : Bir gönderici ile ağ üzerinde
birden fazla alıcı arasında
kurulan iletişim.
Multicast adress : Bir çok ağ cihazını
gösteren tek adres.
Multilayer switch : Çok katmanlı anahtar.
MAC adreslerine ve ağ
adreslerine dayanan paketleri filtreden geçiren
ve ileten anahtar.
Multimedia : Metin, ses ve video'nun
birleşimi için kullanılır.
Multimode fiber : Çok modlu fiber. Farklı
frekanslardaki ışığı
yayabilen optik fiber.
Multiplexing : Çoklama. Birden fazla
işaretin veya bilgi dizisinin aynı
anda tek bir ortamdan iletilmesinin sağlanması.
Analog işaretler genellikle
FDM (frequency-division multiplexing) ile
çoklanırken, sayısal işaretler TDM
(time-division multiplexing) ile çoklanırlar.
Multiprocessing : Bir programın
işlemlerinin birden fazla işlemci
tarafından koordine edilmesi.
Multitasking : Çok görevlilik. Bilgisayar
programcılığında bir görev,
işletim sistemi tarafından kontrol edilen
programlamanın temel birimidir. Bugünün
işletim sistemlerinin çoğu birden fazla görevin
aynı anda yapılmasına
izin verir.
Multithreading : Thread, birden fazla
kullanıcıyı aynı anda idare
edebilen bir programın tek bir kullanımına
ilişkin bilginin tutulduğu
yerdir. Program açısından ise, bir kullanıcıya
hizmet vermek için gereken
bilgidir. Bugünün işletim sistemleri her bir
kullanıcı için yer ayırıp
multithreading'e izin veriyorlar.
Multivendor network : Çok üreticili ağ.
Birden fazla üreticinin
ekipmanından oluşturulan ağ. Bu tip ağlarda tek
üreticili ağlardan daha çok
uyumluluk problemi yaşanır.
Nameserver :
İsim sunucusu. Ağ adreslerine ağ isimleri
atayan, ağa bağlı
sunucu.
NetBIOS (Network Basic Input/Output System) :
Farklı bilgisayarlardaki
uygulamaların bir yerel alan ağı ile iletişim
kurabilmelerini sağlayan
program.
NetWare : Novell tarafından
geliştirilmiş, yaygın olarak kullanılan
dağıtık ağ işletim sistemi.
Network : Ağ. Bilgi teknolojisinde,
iletişim yolları ile birbirine bağlanmış
bir dizi noktadan oluşur. Ağlar, diğer ağlarla
iletişim kurabildikleri gibi
alt ağları da içerirler. Ağı oluşturan noktalar,
bilgisayarlar, yazıcılar,
router'lar, anahtarlar ve diğer cihazlardan
oluşur.
Network address : Ağ adresi. Fiziksel bir
ağ cihazından çok sanal bir
cihazı gösteren ağ katmanı adresi. Protokol
adresi de denir.
Network administrator : Ağ yöneticisi.
Bir ağın çalışmasından,
bakımından ve yönetiminden sorumlu kişi.
Network analyzer : Ağ analizörü. Çeşitli
ağ arızalarının saptanıp
giderilmesinde kullanılan yazılım veya donanım
cihazı.
Network computer : Ağ bilgisayarı. Oracle
ve Sun şirketlerinin ortaya
attığı, ağlarda kullanılabilecek ucuz kişisel
bilgisayar kavramı. Temel
parçaları içerir, CD sürücüsü, disket sürücüsü
ve genişleme yuvaları
yoktur, merkezi olarak yönetilip bakımı
yapılabilir. Intel'in dışındaki işlemcilerle
de gerçekleştirilebilir, Windows'un dışında Java
temelli bir işletim
sistemi ile de çalışabilir. Bazen ince istemci
(thin client) da denir.
Network Interface Card (NIC) : Ağ
arabirim kartı. Ağa bağlanması için
bilgisayara takılan bir kart.
Network layer : Ağ katmanı. OSI referans
modelinin 3. katmanı. Bu
katman, iki uç sistem arasında bağlantı ve yol
seçimini sağlar.
Network management : Ağ yönetimi. Bir
ağın, bakımı, yönetimi, arızalarının
tespiti ve giderilmesi için yardımcı olan sistem
veya işlemler.
Network number : Ağ sayısı. Bilgisayarın
ait olduğu ağı tanımlayan
IP adresinin bir parçası.
Network Operating System (NOS) : Ağ
işletim sistemi. Ağa bağlı iş
istasyonlarını, PC'leri ve diğer cihazları
desteklemek üzere tasarlanmış
işletim sistemi. Bir ağ işletim sistemi, yazıcı
paylaşımını, ortak
dosya sisteminin ve veritabanının paylaşımını,
uygulama paylaşımını,
bir ağ isim dizinini yönetme özelliğini ve
güvenliğini sağlar.
Network operator : Ağ operatörü. Bir ağı
sürekli olarak gözleyip
kontrol eden kişi.
Neural network : Sinirsel ağ. Bilgi
teknolojisinde, insan beyni gibi çalışan
programlar ve veri yapıları sistemidir. Çok
sayıda işlemcinin birbirine
paralel çalışmasını gerektirir. Bunların
herbirinin bir bilgi alanı vardır
ve yerel bellekteki verilere erişirler.
Newsgroup : Haber grubu. Bir haber grubu,
merkezi bir Internet sitesine
yazılan ve haber tartışma gruplarının
oluşturduğu dünya çapında bir ağ
olan Usenet üzerinden dağıtılan belirli konular
üzerinde tartışır.
Network File System (NFS) : Ağ dosya
sistemi. Bir kullanıcının
uzaktaki bir bilgisayarda, kendi
bilgisayarındaymışcasına dosyaları
kullanması, kaydetmesi ve yenilemesini sağalayan
bir istemci/sunucu
(client/server) programıdır. Kullanıcının
bilgisayarının bir NFS
istemcisi, diğer taraftaki bilgisayarında bir
NFS sunucusu olması gerekir.
Sun Microsystems tarafından geliştirilen NFS,
bir dosya sunucu standardı
olarak tasarlandı.
Network Management System (NMS) : Ağ
yönetim sistemi. Ağın en azından
bir bölümünün yönetiminden sorunludur.
Node : Ağdaki bir bağlantı noktasıdır.
Veri iletiminin yeniden dağıtıldığı
bir nokta veya son nokta olabilir.
Noise : Gürültü. İşaretin ve verinin
kalitesini düşüren,
istenmeyen elektriksel veya elektromanyetik
enerji. Sayısal veya analog
sistemlerde oluşur, her tip dosya ve iletişimi
etkiler.
Object :
Nesne. Nesne yönelimli programlamada, bir
programı oluşturmak için ilk düşünülecek
şeylerdir. Proseslerden türetilen kod
birimleridir.
Object code : Nesne kodu. Kaynak kod ve
nesne kodu, bir programın
bilgisayarda çalıştırılmaya hazır olması için
derlenmesinden önceki ve
sonraki durumlarıdır.Kaynak kod, bir metin
editöründe yazılmış program
komutlarını içerir. Bu metin dosyası derlenerek
nesne dosyası haline dönüşür.
Nesne kodu, insanların anlayamayacakları ancak
bilgisayarın anlayabileceği
biçimdeki komut dizilerini içerir.
Object Oriented Programming (OOP) : Nesne
yönelimli programlama.
Bilgisayar programlamasında yeni bir anlayış.
Daha önce programlara, veriler
üzerinde çalışan prosedürler olarak bakılıyordu.
OOP bu görüşü,
programın önce veriyi düşünerek başlaması
gerektiği şeklinde değiştirdi.
Sonunda ana amaç, prosedürün kendisi değil sonuç
idi.Veri modelleme kavramını
ve tekniklerini kullanan programcılar, veri
nesnelerini ve birbirleri ile ilişkilerini
belirleyebiliyorlar. Bir veri nesnesinin, mümkün
veri değişkenler ve yöntemleri
ile genelleştirilmesi, bir veri nesneleri
sınıfını oluşturur. Bir sınıfın
gerçek örneği, bir nesnedir.
OCR (Optical Character Recognition) :
Optik karakter tanıma. Basılı
veya yazılı metinlerin bilgisayar tarafından
tanınması. Metnin taranmasını,
taranan görünütünün analizini ve karakter
görüntülerinin, çoğunlukla
veri işlemede kullanılan ASCII gibi karakter
kodlarına dönüştürülmesini
kapsar.
ODBC (Open Database Connectivity) : Bir
veritabanına erişmek için, açık
uygulama programlama arayüzü (API). ODBC
komutlarını kullanarak, pek çok
farklı veritabanındaki dosyalara
erişebilirsiniz.
OEM (Original Equipment Manufacturer) :
Orijinal ekipman üreticisi. Bir
ürünü oluşturan parçaları başka şirketlerden
alarak oluşturduğu ürünü
kendi markası altında satan şirket.
OLE (Object Linking and Embedding) :
Birleşik doküman teknolojisi için
Microsoft'un framework'ü. Birleşik bir doküman,
her tür sanal nesneyle bilgi
nesnelerini içeren bir masaüstüne benzer.
Bunların arasında metin, takvim,
animasyon, ses, video ve üç boyut gibi nesneler
vardır. Her bir masaüstü
nesnesi de bağımsız bir programdır. OLE,
birleşik dokümanı oluşturmak ve
göstermek için gerekli API'lardan oluşur.
OLE DB : Farklı veri kaynaklarına erişmek
için, Microsoft'un
stratejik alt seviye uygulama program arayüzü
(API). OLE DB, veriyi okumak ve
yazmak için bir yöntemler setidir.
OLTP (Online transaction processing) :
Veri girişi veya bankacılık ve
havayolları gibi sektörlerde işlem (transaction)
yapmak için kullanılan
uygulamaları yöneten bir program türü.
Open circuit : Açık devre. İletim
yolunda, ağ iletişimini engelleyen
açık yol.
OpenGL (Open Graphics Library) : Açık
grafik kütüphanesi. Bilgisayar
endüstrisinin, iki ve üç boyutlu görüntüleri
belirlemek için kullandığı
uygulama program arabirimi (API).
Optical fiber : Cam, plastik veya fiber
bir kablo üzerinde ışık
darbeleri ile bilgi iletiminin yapıldığı ortam
ve teknoloji.
OS (Operating System) : İşletim sistemi.
Bilgisayarın açılması ile
bilgisayar belleğine yüklenen ve bilgisayardaki
tüm programları yöneten
program. Diğer programlara uygulama adı verilir.
OSI (Open Systems Interconnection) : Bir
iletişim ağındaki herhangi iki
nokta arasında mesajların nasıl iletileceğini
belirleyen standart veya
referans model.
Outsourcing : Dış kaynak kullanımı. Bir
şirketin, bir başka şirkete
onun yerinde servis verme düzeni. Bazı
durumlarda tüm bilgi sisteminin yönetimi
başka şirketlere devredilir.
Overclocking : Bilgisayarın işlemcisinin,
üreticinin belirlediği hızdan
daha yüksek bir hızda çalıştırılması.
Packet :
Paket. Internet veya herhangi bir paket
anahtarlamalı ağ üzerinde, bir kaynak ve bir
hedef arasında gidip gelen veri birimi. Bir veri
dosyası ağ üzerinde
kolay gönderilebilecek boyutta parçalara
bölünür. Bu paketlerden her biri
ayrı ayrı numaralanırlar ve her biri hedef
Internet adresini içerir. Hepsi ağ
üzerinde farklı yollardan gider, hedefe
vardıklarında tekrar birleştirilip
ana veri dosyası oluşturulur.
Packet switching : Paket anahtarlama.
Paket diye adlandırılan küçük
veri paketlerinin,her bir pakette hedef adresin
bulunmasına dayanan ağ yapısı
üzerinden yönlendirildiği bir ağ tipi.
Pager : Kısa mesajları alan ve genellikle
sürekli yer değiştiren,
hemen telefonla cevap vermesi gerekmeyen kişiler
tarafından kullanılan çağrı
cihazı.
Parallel processing : Paralel işlem. Bir
bilgisayar programının daha kısa
bir sürede çalıştırabilmek için, program
komutlarının birden fazla işlemci
arasında bölüştürülmesi işlemi.
Parity : Eşitlik. Verinin, bir diskte bir
yerden başka bir yere taşınması
veya bilgisayarlar arasında iletilmesi sırasında
kayba uğrayıp uğramadığını
kontrol etme tekniği.
Partititon : Bölümleme. Kişisel
bilgisayarlarda sabit diski mantıksal
bölümlere ayırma işlemi. Böylece aynı sabit
diske farklı işletim
sistemleri yükleyebilir veya dosya yönetimi,
çoklu kullanım veya diğer amaçlarla
kullanılmak üzere birden fazla disk yaratmış
olursunuz.
Password : Şifre. Bir bilgisayar
sistemine erişmeye çalışan kişinin
gerçekten o kişi olup olmadığını belirlemeye
yarayan ve bir dizi
karakterden oluşan şifre.
Path : Yol. 1) Bilgisayar işletim
sistemlerinde, bir dosyaya erişmek
için dosya sistemi tarafından çizilmiş olan
yoldur. Her işletim sisteminin
kendine özel bir yol ismi formatı vardır. 2) Ağ
üzerindeki iki nokta
arasında yönlendirme yapılan yol.
Payload : Yük. Bir hücrenin, çatının veya
paketin, üst katman
bilgisini içeren kısmı.
PBX (Private Branch Exchange) : Abone
sistemine dayanan sayısal veya analog
telefon santralı, özel veya herkese açık telefon
ağlarını birbirine bağlamak
için kullanılır.
PCI (Peripheral Component Interconnect) :
Bilgisayarın işlemcisi ile,
genişleme yuvalarına takılmış olan kartlar
arasındaki bir bağlantı
sistemi.
Peak rate : En yüksek hız. Sanal bir
devrede gerçekleşen, kbps
cinsinden maksimum hız.
Peer-to-peer computing : Bir uygulamanın
hem istemci hem de sunucu kısmını
çalıştıran ağ cihazlarının oluşturduğu yapı.
Aynı zamanda, farklı
iki ağ cihazında, aynı OSI referans modeli
katmanı arasındaki iletişimi
tanımlar.
Performance management : Performans
yönetimi. OSI ağlarının yönetimi
için ISO tarafından belirlenmiş olan beş ağ
yönetim kategorisinden biri.
Performans yönetimi altsistemleri, ağ hızı ve
hata oranını içeren ağ
performansının analizini ve kontrolünü yapar.
Peripheral : Çevre birimi. Bilgisayarın
ana parçalarından olmayan,
ancak bilgisayara takılarak kullanılan cihazlar.
Bunlardan bazıları
bilgisayarın içine takılır: Sabit disk, CD-ROM
sürücü ve ağ adaptörü
gibi. Bazıları ise bilgisayara dışardan
bağlanırlar: Yazıcı ve tarayıcı
gibi.
Petabyte : Bellek veya depolama cihazları
için kullanılan ölçü
birimi. Terabyte'ın bin katı.
Physical layer : Fiziksel katman. OSI
referans modelinin birinci katmanı.
Uç sistemler arasında fiziksel bağlantının
kurulması için, elektriksel,
mekanik ve fonksiyonel özellikleri belirler.
Pipeline : İşlemcinin bir komutu
uygulamak için attığı aritmetik adımlar.
Pipeline kullanılmadan, işlemci önce bellekteki
komutu alır, onu uygular ve
bellekte ondan sonra gelen komuta geçer.
Pipeline ile, işlemci aritmetik işlemleri
yaparken bir sonraki komut alınır ve işlemciye
yakın bir tampon bellekte
tutulur. Böylece belirli bir sürede işlenen
komut sayısı artar.
Piracy : Korsan. Bir yazılımı illegal bir
şekilde kopyalayan, dağıtan
veya kullanan kişi.
Pixel : Piksel. Bir bilgisayar ekranında
veya görüntüsünde
programlanabilen temel renk birimi. Fiziksel
değil mantıksal bir birimdir. Bir
piksel'in boyutu, ekranın ayarladığınız
çözünürlüğüne bağlıdır.
Plug-and-play (PnP) : Tak çalıştır.
Bilgisayara bir cihaz taktığınızda,
bilgisayarın o cihazı otomatik olarak tanımasını
sağlayan standart.
Plug-in : Kolaylıkla kurulabilen ve Web
browser'ın bir parçası olarak
kullanılan uygulamalar.
Policy : Politika. Politika temelli ağ,
ağ kaynaklarının istemciler
arasında nasıl dağıtılacağını belirleyen bir
yapıdır. İstemciler; tek
başına kullanıcılar, bölümler, bilgisayarlar
veya uygulamalar
olabilir.Kaynaklar, günün içinde bulunulan
zamanına göre, istemciye tanınan
önceliğe göre, kaynakların durumuna ve diğer
faktörlere göre dağıtılabilir.
Policy routing : Yönlendirme politikası.
Paketlerin, kullanıcılara göre
belirlenmiş politikalara dayanan özel arayüzlere
yönlendirmek için düzenlenen
yönlendirme tablosu.
POP : 1) Point of Presence. Internet'e
erişim noktasının
bulunduğu yer. POP, tek bir Internet adresi
gerektirir. 2) Post Office
Protocol. İstemci e-posta uygulamalarının, bir
posta sunucudan postayı almak
için kullandıkları protokol.
Port : Bağlantı noktası. 1) Diğer
cihazlara fiziksel bağlantı
yapmak için kullanılan arabirim. 2)
Programlamada, mantıksal bağlantı
noktasıdır. 3) Programlamada, bir uygulamanın
bir işletim sistemi üzerinde
çalışmak üzere o platforma taşınması. 4) IP
terminolojide, alt
katmandan bilgiyi alan üst katmanın yaptığı iş.
Port numbers : Bağlantı noktası sayıları.
Internet veya diğer ağ
mesajlarının, bir sunucuya vardıklarında
yönlendirilmeleri için uygulanan
özel bir işlem şekli.
Portal : Liman. Kullanıcıların Internet'e
erişmek için kullandıkları
ana siteyi belirten terim.
PPP (point-to-point protokol) : Seri bir
arabirim kullanan iki bilgisayar
arasındaki iletişim protokolu. Örneğin kişisel
bir bilgisayarın bir
telefon hattı ile sunucuya bağlanması sırasında
kullanılır.
Presentation layer : Sunu katmanı. OSI
referans modelinin 6. katmanı.
Bu katman, başka bir sistemin uygulama katmanı
tarafından okunabilen, bir
sistemin uygulama katmanı tarafından gönderilen
bilgiyi sağlar.
Presentation software : Sunu yazılımı.
Bir hikayeyi anlatmak için
kullanılan resim ve kelime dizilerini oluşturan
veya seyircilere karşı yapılan
sunu ve konuşmalara yardımcı olan uygulama
programı.
PRI (Primary Rate Interface) : ISDN'de
iki seviyeli servis vardır: Ev ve
küçük kurumlarda kullanılan BRI (Basic Rate
Interface) ve büyük kurumlar
tarafından kullanılan PRI. Her ikisi de çeşitli
B kanalına, bir adet de D
kanalına sahiptir. B kanalları, veriyi, sesi ve
diğer servisleri taşırken,
D kanalı, kontrol ve işaret bilgisini taşır.
Print server : Yazıcı sunucusu. Diğer ağ
cihazlarından gelen baskı
taleplerini, yöneten ve uygulayan ağa bağlı
bilgisayar sistemi.
Protocol : Protokol. Bir ağ üzerindeki
cihazların aralarında nasıl
iletişim kuracağını belirleyen kurallar dizisi.
Protocol converter : Protokol
dönüştürücü. Bir cihazın veri iletişim
kodunu diğer cihazınkine dönüştürerek, farklı
veri formatlarına sahip
cihazların iletişimini sağlar.
Protocol stack : Protokol yığını. OSI
referans modelinin yedi katmanının
bazılarında veya hepsinde iletişimi sağlayan ve
bir arada çalışan iletişim
protokollarına ilişkin set.
Protocol translator : Protokol çevirici.
Bir protokolu diğerine çeviren ağ
cihazı veya yazılım.
Proxy server : Proxy sunucu. Internet
kullanan bir kurumda, iş istasyonu
kullanıcıları ile Internet arasında aracılık
yapan sunucu. Böylece güvenlik
sağlanır ve yönetim kontrolü elde tutulur.
PSTN (Public Switched Telephone Network) :
Dünyadaki çeşitli telefon ağlarını
ve servislerini gösterir.
Public domain software : Herkesin
kullanımına açık yazılım. Yazarı
herkesin kullanmasını istediğinden, telif hakkı
sorunu olmayan program.
Push : İtme. İstemci tarafından değil,
bilgiyi sağlayan sunucu tarafından
Web üzerinden bilgi gönderimi.
QoS (Quality of
Service) : Servis Kalitesi. İletişim
kalitesi ve servisin sürekliliğini
göstermek amacıyla, iletişim sistemi için
kullanılan performans ölçüsü.
Quadbit : Bazı iletişim işaretlerinde
kullanılan, dört bit kombinasyonunun mümkün olan
16'sından biri. Bir işaret, her seferinde bir
bit gönderilecek şekilde değil de, quadbit
birimleri şeklinde kodlanmış olabilir.
Queue : Kuyruk. 1) Genel olarak,
işlenmeyi bekleyen elemanların sıralı listesi.
2) Ağda yönlendirme işleminde, bir router
arabirimi üzerinden yönlendirilmeyi bekleyen
paket yığını.
RAM(random-access memory) : Rastgele
erişimli bellek. İşlemci tarafından okunup
yazılabilen, üzerinde
bilgilerin geçici olarak tutulduğu bellek.
Rapid application development (RAD) :
Hızlı uygulama geliştirme. Daha
hızlı ve daha kaliteli uygulama geliştirilmesini
sağlayan ürünleri anlatan
kavram.
Raster : Bir ekranın, görüntüyü oluşturma
özelliğine sahip olan bölgesi.
Raster graphics : Belirli bir alanda
oluşturulmuş sayısal görüntü.
Raster, ekranın görüntü alanının x ve y
koordinatlarının oluşturduğu
ızgara tipi yapıdır. Bir raster görüntü dosyası,
tek renkli veya renkli
noktaları göstermek için bu koordinatları
kullanır.
Raster image processor (RIP) : Vektör
ifadeleri şeklinde tanımlanmış
görüntüyü oluşturan donanım veya donanım/yazılım
kombinasyonu. Örneğin
lazer yazıcılar, vektör formunda gelen görüntüyü
basılı hale getirmek için
RIP'leri kullanırlar.
RDBMS (Relational DataBase Management System)
: İlişkisel Veritabanı Yönetim Sistemi.
İlişkisel bir veritabanının oluşturulmasına,
güncellenmesine ve
yönetilmesine izin veren bir program. RDBMS,
kullanıcının girdiği veya bir
uygulamadan gelen SQL (Structured Query
Language) komutlarını alır, veritabanını
oluşturur, günceller veya ona erişim sağlar.
Real time : Gerçek zaman. Kullanıcının
yeterince hızlı bulduğu
bilgisayarın cevap verme seviyesi. Gerçek
zamanda çalışan işlemler ve
bilgisayarlar için kullanılır. Gerçek zaman,
makineye bağımlı bir zamanı
değil insan için geçerli olan zamanı gösterir.
Real-time clock (RTC) : Gerçek zamanlı
saat. Bilgisayarın anakartındaki
bir mikroyonganın parçası olarak kullanılan,
pille beslenen saat. Bu işlemciyi,
mikroişlemci ve diğer işlemcilerden ayırd etmek
için CMOS da denir.Bu yonga
üzerindeki küçük bir bellek, sistemle ilgili
bazı değerleri saklar.
Real time operating system (RTOS) :
Gerçek zamanlı işletim sistemi.
Belirli bir zaman sınırı içinde belirli
özellikleri garanti eden işletim
sistemi.
Record : Kayıt. Veri işlemede, bir
program tarafından işlenmek üzere
bir araya getirilmiş veri parçaları topluluğu.
Bir dosyada bir çok kayıt
yer alır.
Redundancy : Yedek. Bir ağda, cihazların,
servislerin veya bağlantıların
çift olma durumu. Bunlardan biri devre dışı
kaldığında yedeği aynı işi
yapmaya devam eder.
Redundant system : Yedekli sistem. İki
sabit disk, iki işlemci veya iki
güç kaynağı gibi önemli sistemlerin çoğundan iki
veya daha fazlasını içeren,
bilgisayar, router, anahtar veya diğer
sistemler.
Relational database : İlişkisel
veritabanı. Veritabanı tablolarının
yeniden düzenlenmesini gerektirmeksizin,
erişilebilen ve çeşitli şekillerde
kullanılabilen verilerin oluşturduğu, belirli
bir şekilde tanımlanmış
tablo dizisi olarak düzenlenen veri topluluğu.
İlişkisel veritabanı, önceden
belirlenmiş kategorilere uyan verilerden
oluşturulur.
Reliable : Güvenilir. Bir bağlantıdan
sürekli alınması beklenen hız.
Bu hız yüksekse hattın güvenilir olduğundan
bahsedilebilir. Bir yönlendirme
ölçüsü olarak kullanılır.
SAN(Storage Area
Network) : Depolama alanı ağı. Büyük ağ
kullanıcılarına
hizmet vermek üzere veri sunucuları ile birlikte
farklı tipte veri depolama
cihazini birbirine bağlayan, özel amaçlı, yüksek
hızlı bir ağ.
Satellite communication : Uydu iletişimi.
Dünya üzerindeki çeşitli
istasyonlar arasında veri iletişimi sağlamak
için dünya yörüngesindeki
uyduların kullanılması.
Scalability : Ölçeklenebilirlik. Bir
uygulama veya ürünün, değişik
boyutlardaki kullanıcıların ihtiyaçlarını
karşılayabilmesi.
Scanner : Tarayıcı. Basılı dokümanlardaki
resimleri, bilgisayarda işleyebilmek
ve ekranda gösterebilmek amacıyla tarayan cihaz.
Script : Bilgisayar programcılığında,
bilgisayar işlemcisi tarafından
değil başka bir program tarafından kullanılan
bir dizi komut veya program.
SCSI (Small Computer System Interface) :
Küçük Bilgisayar Sistem
Arabirimi. Bilgisayarın çevre birimleri ile
iletişimini sağlayan ANSI
standardında elektronik arabirim.
Search engine : Arama motoru. Internet'te
istenen bilgileri aramak için
kullanılan arama motorunun üç bölümü vardır.
Örümcek denen bölümü,
aramak için girdiği web sitesinin diğer
sayfalarını da bulmak ve okumak için
linkleri kullanır. Bir başkası, okunabilen
sayfalardan oluşturulan büyük
bir indeks yaratır. Üçüncüsü ise, sizin talep
ettiğiniz bilgiyi alır,
indeksle karşılaştırır ve bulduğu sonuçları size
sunar.
Security management : Güvenlik yönetimi.
OSI ağlarının yönetimi için
ISO tarafından belirlenmiş olan beş ağ yönetim
kategorisinden biri. Güvenlik
yönetimi alt sistemi, ağ kaynaklarına erişimi
kontrol eder.
Seed router : Çekirdek yönlendirici. Ağ
numarası veya kablo dizisi,
port'unda tanımlanmış olan, AppleTalk ağı
üzerindeki bir router.
Segment : Bölüm. 1) Köprüler, router'lar
veya anahtarlarla sınırlanmış
olan ağın bir bölümü. 2) Bir veri yolu
topolojisi kullanılan
LAN'da, tekrarlayıcılarla diğer bölümlere sık
sık bağlanan sürekli bir
elektronik devre. 3) TCP spesifikasyonunda, tek
bir iletim katman
birimini tanımlamak için kullanılır.
Serial transmission : Seri iletim. Veri
karakter bit'lerinin tek bir
kanal üzerinden sırayla iletildiği veri iletim
yöntemi.
Server : Sunucu. 1) Aynı veya farklı
bilgisayarlarda bulunan
uygulamalara servis sunan bir bilgisayar
programı. 2) Sunucu programının
çalıştığı bilgisayar. 3) İstemci/sunucu yapıda,
istemci PC'lere
dosya erişimi, baskı kuyruğu veya uzaktan
uygulama çalıştırma gibi
servisler sunan bir ağ noktası.
Session : Oturum. İki veya daha fazla ağ
noktası arasındaki iletişim
işlemleri.
Session layer : Oturum katmanı. OSI
referans modelinin 5. katmanı.
Uygulamalar arasında oturumu başlatır, yönetir
ve bitirir. Sunu katmanındaki
cihazlar arasında da veri değişimini yönetir.
Set-top box : TV cihazının Internet'te
kullanılması ve sayısal TV
yayınlarını alabilmesini sağlayan cihaz.
Shareware : Kullanıcının ihtiyaçlarını
tanıması ve daha sonra ödeme
yapması amacıyla ücretsiz dağıtılan program.
Signaling : İşaretleşme. İletişim
amacıyla fiziksel bir ortamdan
bir iletişim işareti gönderme işlemi.
Signaling packet : İşaretleşme paketi.
Başka bir cihazla iletişim
kurmak isteyen ATM ağına bağlı bir cihazın
gönderdiği paket.
Simplex : Alıcı ve verici istasyon
arasında, sadece tek yönlü iletişim
yapabilme özelliği.
Single mode fiber : Tek modlu fiber.
Işığın sadece tek bir açıdan
girmesine izin veren dar çekirdekli fiber optik
kablolama. Çok modlu fiberden
daha yüksek bant genişliğine sahiptir, fakat
lazer gibi dar bir spektruma
sahip ışık kaynağı gerektirir.
Smart card : Üzerinde gömülü olarak veri
yüklü bir mikroyonga
bulunan, kredi kartı boyutlarında plastik kart.
Periyodik olarak
doldurulabilen kart, telefon görüşmelerinde,
para ödemelerinde ve benzeri
uygulamalarda kullanılıyor.
SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) :
Elektronik posta servisi sunan
Internet protokolu.
SNA (Systems Network Architecture) : IBM
tarafından 1970'lerde geliştirilen,
büyük, karmaşık ve zengin özellikleri bulunan
bir ağ mimarisi.
SNMP (Simple Network Management Protocol) :
Özellikle TCP/IP ağlarında
kullanılan ağ yönetim protokolu. Ağ cihazlarının
izlenmesi ve kontrolünü,
konfigürasyonların, istatistik işlemlerinin,
performansın ve güvenliğin yönetimini
sağlar.
Socket : Yuva. 1) Bir ağ cihazında, uç
nokta ile iletişim için
çalıştırılan yazılım yapısı. 2) AppleTalk ağına
bağlı bir ağ
noktasındaki adreslenebilen varlık.
Socket 7 : Intel Pentium işlemcinin ana
karta takılma biçimini tanımlar.
SOHO (Small Office Home Office) : Küçük
ofis/ev ofisi. Bilgi
teknolojisinde, küçük işyerlerini ve ev
ofislerini tanımlayan terim.
Source code : Kaynak kod. Kaynak kodu ve
nesne kodu, bir program kodunun
derlenmeden önceki ve sonraki durumunu gösterir.
Kaynak kod, bir programcının
bir editor programı kullanarak yazdığı program
komutlarını içerir. Bu kod
derlenerek nesne kodu haline getirilir.
Spam : Internet üzerindeki istenmeyen
e-postalar.
Span : İki sayısal nokta arasında tamamen
duplex sayısal iletişim
hattı.
Speech recognition : Ses tanıma. Bir
makine veya yazılımın ses
komutlarını anlama özelliği.
SQL (Structured Query Language) : Bir
veritabanından bilgi almak ve güncellemek için
kullanılan standart bir programlama dili.
SSL (Secure Sockets Layer) : Ağ
üzerindeki mesaj iletişiminin güvenliğinin
yönetimi için Netscape tarafından oluşturulmuş
bir program katmanı.
Stack : Yığın. 1) TCP/IP, sıkça bir
"yığın"
olarak gösterilir. Veri değiş tokuşunda hem
istemci hem de sunucu tarafında
bütün veri geçişlerinin yapıldığı katmanlar
(TCP, IP ve diğerleri). 2)
Programcılıkta, yönetilmesi gereken ihtiyaçların
saklandığı veri alanı
veya tampon bellektir.
Stackable hub : İstiflenebilir hub.
Genişleyebilen bir yığın şeklinde
üst üste dizilebilmek ve birbirine bağlanabilmek
için tasarlanmış hub'lar.
Star topology : Yıldız topolojisi. Ağ
üzerindeki bir uç noktanın,
noktadan noktaya bağlantılarla anahtarlandığı
ortak bir merkeze bağlanması
şeklindeki ağ yapısı.
Static route : Statik yönlendirme.
Konfigürasyonu bir yönlendirme
tablosuna girilmiş yönlendirme biçimi.
Statistical multiplexing : İstatistik
çoklama. Bir çok mantıksal
kanaldan gelen bilginin tek bir fiziksel kanal
üzerinden iletilmesini sağlayan
teknik. Bant genişliği sadece aktif kanallara
ayrılır.
Store and forward packet switching :
Saklayan ve ileten paket anahtarlama.
Frame'lerin özel port'lara gönderilmeden önce
işlendiği paket anahtarlama
tekniği.
Streaming media : Internet üzerinden
videonun sıkıştırılarak gönderilmesini
ve ulaştığı noktada kullanıcılar tarafından
seyredilmesini sağlayan
ortam.
Subchannel : Alt kanal. Ayrı iletişim
kanalları yaratmak için
frekanslara göre ayrılmış alt bölümler.
Subinterface : Alt arabirim. Tek bir
fiziksel arabirimdeki pek çok sanal
arabirimden biri.
Subnet adress : Alt ağ adresi. Alt ağ
maskesi tarafından alt ağ
olarak tanımlanan, IP adresi bölümü.
Subnet mask : Alt ağ maskesi. Alt ağ
adresi için kullanılan IP adresinin
bit'lerini göstermek için IP'de kullanılan
32-bit adres maskesi.
Subnetwork : Alt ağ. 1) IP ağlarında,
belirli bir alt ağ
adresini paylaşan ağ. 2) OSI ağlarında, tek bir
yönetim alanının
kontrolu altında olan ve tek bir ağ erişim
protokolunu kullanan, uç ve ara
sistemler topluluğu.
Surf : Sörf. Internet'te belirli bir
plana bağlı olmadan serbest bir
biçimde gezinmek.
Switch : Anahtar. Her frame'in hedef
adresine dayanarak frame'leri
filtreleyen ve ileten ağ cihazı. Anahtar, OSI
modelinin veri bağlantı katmanı
olarak çalışır.
Switched LAN : Anahtarlı yerel ağ. LAN
anahtarları ile oluşturulmuş
yerel ağ.
Synchronous transmission : Senkron
iletişim. Çok dakik bir şekilde
iletilen sayısal işaretleri belirtir.
T1 : Servis
sağlayıcıları Internet'e bağlamakta kullanılan
T1 hattının hızı 1.544 Mbps'dır.
T3 : Internet servis sağlayıcılar
tarafından kullanılan T3 hattının hızı 44.736
Mbps'dır.
Tag switching : Etiket anahtarlama. Ağ
katmanı (3. katman) yönlendirmesi
ile veri link katmanı anahtarlamasını entegre
eden, ağ çekirdeğinde ölçeklenebilir
ve yüksek hızlı anahtarlama sağlayan, yüksek
performanslı paket iletme
teknolojisi.
TCP (Transmission Control Protocol) :
Internet üzerinde bilgisayarlar arasında
mesaj birimleri biçiminde veri göndermek için,
Internet Protokolu (IP) ile
birlikte kullanılan bir protokol.
TCP/IP (Transmission Control
Protocol/Internet Protocol) : Internet'in temel
iletişim dili veya protokolu. Intranet ve
extranet gibi özel ağlarda da iletişim
protokolu olarak kullanılır.
TDM (time-division multiplexing) : Tek
bir iletişim hattı veya kanalı üzerinde iletişim
için düzenlenen çeşitli işaretlerin düzeni. Her
bir işaret,
süresi çok kısa olan çeşitli bölümlere ayrılır.
Telecommunication : İletişim. Telefon
ağları üzerinden yapılan iletişim (genellikle
bilgisayarları da kapsar).
Telephony : Telefona bağlı cihazlar
kullanan farklı taraflar arasında ses, faks veya
diğer bilgilerin elektronik iletişimle
birleştirildiği
teknoloji.
Telnet : İzin verdikleri ölçüde
başkalarının bilgisayarına erişme yolu. Uzaktaki
bilgisayarlara erişmek için, bir komut ve onun
altındaki TCP/IP protokolu.
Terabit : Veri iletişim hızı ölçü birimi,
1 trilyon bit.
Terabyte : Bilgisayarın depolama alanı
ölçü birimi, 2'nin 40. kuvveti, bin adet milyar
byte.
Terminal : 1) Veri iletişiminde, iletilen
bir işareti bir uçta (alıcı veya verici) sona
erdiren cihaz. 2) Telefonda, bilgisayar ve modem
arasında DTE-to DCE (Data Communications
Equipment) iletişimdeki bilgisayar ucunu
tanımlayan DTE (Data Terminal Equipment) terimi.
3) Bilgisayarda, bir ana bilgisayarın veya başka
bir bilgisayarın aklını kullanan, üzerinde hiç
yazılım olmayan veya küçük bir yazılım bulunan,
çoğunlukla bir klavye ve monitörden oluşan
cihaz, aptal terminal de denir. 4) Bazen, bir
ağa bağlanan herhangi bir kişisel bilgisayar ve
iş istasyonu içinde kullanılır.
Terminal adapter (TA) : Terminal kartı.
Bir bilgisayar ve ISDN hattı arasındaki donanım
arabirimi.
Terminal emulation : Bir kişisel
bilgisayarın, özel bağlantı arabirimleri ile bir
ana bilgisayara veya başka bir bilgisayara
bağlanmak için aptal terminal gibi davranabilme
özelliği.
Terminal server : Terminal sunucusu.
Terminalleri ortak bir bağlantı noktasından
yerel veya geniş alan ağlarına bağlayan sunucu.
Thin client : İnce istemci. NetPC veya
Network Computer (NC) için kullanılan terim. Bu
cihazlar merkezi olarak yönetilmek üzere temel
konfigürasyonu oluşturacak parçalarla
tasarlanmışlardır, CD sürücü, disket sürücüsü ve
genişleme yuvaları bulunmaz.
Throughput : 1) Bilgisayar
teknolojisinde, bilgisayarın belli bir sürede
yaptığı iş. 2) Veri iletişiminde, bir yerden
başka bir yere belli bir sürede taşınan veri
miktarı.
Thumbnail : Grafik tasarımcılar ve
fotoğrafçılar tarafından büyük bir resmin
küçültülmüş haline denir.
Timeout : Başka bir ağ cihazından belirli
bir sürede cevap bekleyen ağ cihazının bu cevabı
alamaması durumunda oluşan olay. Sonunda ya
bilgi yeniden gönderilmeye çalışılır, ya da iki
cihaz arasındaki bağlantı koparılır.
Token ring : IBM tarafından geliştirilmiş
ve desteklenen jeton (token) geçişli yerel ağ.
Token Ring, bir halka topolojisi üzerinde 4 veya
16 Mbps'de çalışır.
Topology : Topoloji. Bir kurumsal ağda,
ağ noktalarının ve ortamın fiziksel olarak
düzenlenmiş hali.
Trackball : İz topu. Pek çok taşınabilir
bilgisayarda kullanılan bilgisayar imleci
kontrol cihazıdır. Aslında mouse'un ters dönmüş
halidir.
Trafic management : Trafik yönetimi.
Çakışmayı engelleme, ağ trafiğini şekillendirip
yönlendirme teknikleri.
Trafic policing : Trafiği yönlendirme.
Belirli bir bağlantıdan geçen trafiği ölçüp, onu
o bağlantı için uygun bir konuma çekme işlemi.
Trafic shaping : Trafil şekillendirmek.
Bir ağı tıkayacak olan ani algalanmaları
sınırlandırmak için kuyrukları kullanmak.
Transaction : İşlem. Bir dizi bilgi
alışverişi.
Transducer : Enerjiyi bir biçimden
diğerine çeviren elektronik cihaz. En iyi
örnekleri mikrofonlarda, hoparlörlerde ve
antenlerde görülür.
Transfer rate : Tarnsfer hızı. Belirli
bir sürede bir yerden başka bir yere iletilen
sayısal veri miktarı
Transport layer : Taşıma katmanı. OSI
referans modelinin 4. katmanı. Bu katman iki
nokta arasında güvenli bir iletişim ihtiyacını
karşılar.
Tree topology : Ağaç topolojisi. Veri
yolu topolojisine benzer bir topoloji. Yalnız
ağaç topolojisi birden fazla ağ noktasını
taşıyan dalları içerir.
Trunk : Telefon sistemlerinde, iki
santral anahtarlama sistemi arasında birçok veri
ve ses kanalı taşıyan bir hat.
Tunneling : Özel güvenli bir ağın parçası
olarak Internet'i kullanmak. "Tünel", belirli
bir şirketin mesaj ve dosyalarının Internet
üzerinde taşındığı belirli bir yoldur.
Twisted pair : Bükümlü çift. Evde veya
işyerinde bilgisayarları telefon hattına
bağladığımız sıradan bakır kablo. Kabloların
birbirini, manyetik olarak etkileyerek
yarattıkları hat gürültüsünü azaltmak için, bir
kılıf içine birbirine sarılarak
yerleştirilirler.
WAP(Wireless
Application Protocol) : Kablosuz uygulama
protokolu. Internet erişiminde kullanılan cep
telefonu ve telsiz alıcısı gibi kablosuz
cihazların kullanımını
standartlaştırmak için bir dizi iletişim
protokolunu içeren spesifikasyon.
White paper : Beyaz sayfa. Bir kurumun
durumunu, felsefesini, ürünlerinde kullandığı
teknolojileri açıklayan makale türü yazılar.
Wide Area Network (WAN) : Geniş alan ağı.
Coğrafi olarak büyük bir alana yayılmış olan
iletişim ağı.
Wildcard character : Bir veya birkaç
karakterin yerine kullanılan özel bir karakter.
Bu tür bir karakter olarak daha çok (*) işareti
kullanılmaktadır.
WinSock (Windows Socket Interface) : Pek
çok uygulamanın Internet bağlantısını
kullanmasına ve paylaşmasına izin veren bir
yazılım arayüzü.
Wire speed : Kablo hızı.Bir iletişim
teknolojisinin fiziksel bir kabloda sağladığı
veri transfer hızı.
Wireless : Kablosuz. Bir işareti kablo
yerine atmosfer ortamını kullanarak taşıyan
elektromanyetik dalgalarla yapılan iletişim.
Wiring closet : Kablolama odası. Bir veri
veya ses ağının kablolaması için kullanılan özel
tasarımlı oda.
Workflow : İş akışı. Bir iş prosesinin
her bir adımındaki görevler, prosedürel adımlar,
gerekli bilgi giriş çıkışı ve araçlardan oluşur.
Bir iş prosesinin analizinde ve yönetilmesindeki
iş akış yaklaşımı, dokümanlara, veriye ve
veritabanına odaklanan nesne yönelimli bir
yaklaşımla birleştirilir. Genel olarak iş akışı
yönetimi, dokümanlardan çok proseslere
odaklanır.
Workgroup : Çalışma grubu. Birbirleri ile
veri alışverişi ve iletişim için tasarlanmış
olan yerel bir ağdaki iş istasyonları ve
sunucular topluluğu.
Workgroup switching : Çalışma grubu
anahtarlaması. Ethernet ve CDDI veya FDDI
arasında yüksek hızlı çevirici köprüleme ile
Ethernet ağları arasında yüksek hızlı (100 Mbps)
şeffaf köprüleme sağlayan anahtarlama yöntemi.
Workstation : İş istasyonu.
1) Kişisel bilgisayardan daha hızlı ve daha
kapasiteli olan ve tek kullanım hedeflenerek
tasarlanmış olan bilgisayar.
2) Bazen ana bilgisayara bağlı bilgisayarlar
için de kullanılır.
World Wide Web (WWW) : Bir browser gibi
istemci uygulamaları kullanılarak bağlanılan ve
çeşitli servisler sunan, Internet sunucularının
oluşturduğu
büyük ağ.
WORM (Write once read many) : Daha sonra
kopyaları alınmak üzere, bir kere yazım
yapılabilen CD-ROM diski.
WYSIWYG (what you see is what you get) :
Ne görürsen onu alırsın. Yazılım
geliştiricinin bir arabirim veya doküman
oluştururken sonucunu bire bir görmesini
sağlayan editor programı.
V.24 : DTE
ve DCE arasındaki fiziksel bir katman arabirimi
için ITU-T standardı.
V.32 : 4.8 veya 9.6 Kbps hızlarda çift
yönlü veri iletişimini sağlamak
için ITU-T standardı seri hat protokolu.
V.32bis : V.32'yi 14.4 Kbps hızına
genişleten ITU-T standardı.
V.34 : Seri bir hat protokolunu
belirleyen ITU-T standardı. V.34, 28.8 Kbps
hızını ve gelişmiş veri sıkıştırma tekniğini de
içererek V.32 standardını genişletiyor.
V.35 : Bir ağ erişim cihazı ile bir paket
ağı arasındaki iletişim için kullanılan senkron,
fiziksel katman protokolunu tanımlayan ITU-T
standardı. V.35 daha çok Avrupa ve ABD'de
kullanılır, 48 Kbps hız sağlar.
V.42 : V.32 ve V.32bis ile aynı iletişim
hızı ve aynı standartları kullanır. Fakat daha
iyi bir hata düzeltmeye sahiptir, o nedenle daha
güvenli bir standarttır.
VAR (value added reseller) : Değer Katan
Satıcı. Bilgisayar sektöründe, var olan bir
ürünü alıp, ona özel bir uygulama gibi değerler
katarak, farklı bir paket olarak satan kurum.
Virtual circuit : Sanal devre. İki ağ
cihazı arasında güvenli bir iletişim oluşturmak
için kurulan mantıksal devre. Sanal devreler,
Frame Relay ve X.25'de kullanılırlar. ATM'de
sanal devreye sanal kanal denir.
Virtual Private Network (VPN) : Sanal
özel ağ. Herkese açık olan iletişim altyapısını
kullanan özel bir veri ağıdır. Tünel protokolu
ve çeşitli güvenlik prosedürleri ile izinsiz
girişlere karşı korunur.
VLAN (Virtual LAN) : Sanal yerel ağ.
Birçok farklı ağ bölümüne dağılmış olan, ancak
aynı kabloya bağlıymışlar gibi birbiri ile
iletişim kurmaları sağlanan, bir veya birkaç
yerel ağ üzerindeki cihazlar grubu.
Voice over IP (VoIP) : IP üzerinde ses.
IP (Internet Protocol) protokolunu kullanarak
ses bilgisinin yayılmasını yönetme özellikleri.
VRML (Virtual Reality Modeling Language) :
Sanal gerçeklik modelleme dili. Üç boyutlu
görüntü dizilerini tanımlayan ve
kullanıcılarının onlarla etkileşim içinde
olmasını sağlayan bir dil.
Zip :
Sıkıştırlımıs Dosya Formatı